EUDR w logistyce: numer DDS, odprawa celna i transport

EUDR kojarzy się przede wszystkim z geolokalizacją działek, oceną ryzyka wylesiania i obowiązkami producentów lub importerów. Z perspektywy logistyki jeden z kluczowych momentów pojawia się jednak później - gdy właściwy numer oświadczenia o należytej staranności musi zostać powiązany z konkretnym towarem i wykorzystany przy odprawie celnej.

DDS, czyli due diligence statement, nie jest kolejnym dokumentem przewozowym. Numer DDS nie zastępuje CMR, MRN, numeru kontenera, numeru partii ani zlecenia transportowego.

Przewoźnik nie staje się również automatycznie operatorem EUDR tylko dlatego, że przewozi towar objęty rozporządzeniem.

Dla całego procesu znaczenie ma jednak przepływ informacji. Właściwy identyfikator musi być dostępny w odpowiednim momencie i odnosić się do właściwego produktu oraz ilości.

Kogo obejmie EUDR od 30 grudnia 2026 roku

EUDR obejmuje siedem podstawowych surowców: bydło, kakao, kawę, palmę olejową, kauczuk, soję i drewno, a także wskazane w przepisach produkty pochodne.

O tym, czy konkretny produkt znajduje się w zakresie rozporządzenia, nie decyduje jednak jego potoczna lub handlowa nazwa. Znaczenie ma jego kod HS/CN oraz aktualny zakres załącznika I.

Od 30 grudnia 2026 roku przepisy mają być stosowane wobec dużych i średnich operatorów oraz tych mikro- i małych operatorów, którzy byli wcześniej objęci unijnym rozporządzeniem w sprawie drewna. Dla pozostałych mikro- i małych operatorów termin przypada na 30 czerwca 2027 roku.

Operator wprowadzający właściwy produkt na rynek UE lub eksportujący go musi przeprowadzić należytą staranność i przed operacją złożyć DDS w systemie informacyjnym EUDR.

Numer DDS nie jest numerem przesyłki

DDS zawiera informacje dotyczące między innymi operatora, produktu, jego ilości, kraju produkcji oraz geolokalizacji miejsc produkcji. Przy imporcie lub eksporcie znaczenie ma również numer EORI.

Po przetworzeniu oświadczenia system przypisuje numer referencyjny oraz powiązany z nim numer weryfikacyjny.

Numer DDS potwierdza powiązanie deklarowanego produktu z przeprowadzonym procesem należytej staranności. Nie pełni jednak funkcji numeru logistycznego.

Dlatego w praktyce trzeba zachować relację pomiędzy DDS a identyfikatorami wykorzystywanymi podczas realizacji konkretnej operacji - na przykład numerem partii, zgłoszeniem celnym, kontenerem czy zleceniem transportowym.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc wyłącznie:

„Czy mamy numer DDS?”

ale:

„Czy ten numer dotyczy właściwego produktu, źródła i odpowiedniej ilości?”

Dlaczego DDS musi być gotowy przed odprawą celną

Moment przekazania numeru ma szczególne znaczenie przy imporcie i eksporcie.

W przypadku produktów objętych EUDR wchodzących na rynek UE numer referencyjny DDS lub właściwy identyfikator stosowany w procedurze uproszczonej musi być dostępny dla organów celnych przed dopuszczeniem towaru do obrotu.

Osoba składająca zgłoszenie celne musi podać właściwy identyfikator. Analogiczna zasada obowiązuje przy eksporcie.

W praktyce kolejność ma więc znaczenie. Najpierw operator musi ustalić zakres obowiązku, zebrać wymagane informacje, przeprowadzić należytą staranność i złożyć DDS. Dopiero później właściwy identyfikator może zostać wykorzystany w zgłoszeniu celnym.

Nie warto zakładać, że numer będzie można po prostu „dodać później”.

System EUDR przewiduje profilowanie ryzyka po złożeniu oświadczenia. W określonych sytuacjach udostępnienie numeru może zostać opóźnione w związku z kontrolą.

Dlatego uzyskania DDS nie powinno się planować na ostatnie minuty przed odprawą.

Jeden DDS może oznaczać kilka dostaw

Powiązanie DDS z transportem nie zawsze przebiega według prostego schematu „jedna deklaracja - jedna przesyłka”.

Jeden DDS może obejmować kilka przesyłek lub partii, jeżeli spełnione są odpowiednie wymagania. Możliwa jest również sytuacja odwrotna - jedno zgłoszenie celne może odnosić się do kilku numerów DDS.

Przykładowo partia towaru objęta jednym DDS może być wysyłana w kilku transportach. W takim przypadku trzeba zachować informację o tym, jaka część zadeklarowanej ilości została wykorzystana w poszczególnych operacjach.

Z kolei ładunek zbiorczy może obejmować towary pochodzące z różnych źródeł i powiązane z różnymi DDS. Samo przekazanie agencji celnej listy kilku numerów nie wystarczy, jeżeli nie wiadomo, który numer odnosi się do konkretnego produktu i ilości.

Właśnie dlatego DDS należy traktować jako element identyfikowalności towaru, a nie dodatkowy numer dopisywany do dokumentacji.

Co dzieje się przy konsolidacji i podziale partii

Proces może stać się bardziej złożony, gdy towar jest przepakowywany, konsolidowany albo dzielony na mniejsze partie.

Zmiana palety, kontenera czy innej jednostki logistycznej nie powinna prowadzić do utraty informacji o pochodzeniu towaru i jego powiązaniu z właściwym DDS.

Z perspektywy organizacji transportu istotne jest więc zachowanie możliwości przejścia od konkretnej wysyłki do informacji pozwalających ustalić, z jaką partią i oświadczeniem była związana.

Nie oznacza to, że wszystkie informacje z procesu należytej staranności muszą znajdować się w TMS albo dokumentach przewozowych. System logistyczny powinien jednak pozwalać jednoznacznie wskazać operację, której dotyczą.

Kto odpowiada za DDS, a jaka jest rola logistyki

EUDR nie przenosi automatycznie obowiązku należytej staranności na przewoźnika lub spedytora.

Podmiot odpowiedzialny za EUDR musi ustalić, czy dany produkt podlega przepisom, zebrać wymagane informacje, przeprowadzić należytą staranność i złożyć DDS.

Przy imporcie lub eksporcie informacja musi następnie trafić do osoby przygotowującej zgłoszenie celne, aby właściwy identyfikator został w nim prawidłowo wskazany.

Rola logistyki jest inna.

Przed organizacją wysyłki warto mieć pewność, że informacje wymagane do odprawy zostały przygotowane i dotyczą właśnie tej partii, która ma zostać przewieziona.

Przewoźnik natomiast powinien otrzymywać informacje potrzebne do prawidłowej realizacji konkretnego transportu. Sam fakt przewozu produktu objętego EUDR nie oznacza, że odpowiada za wykonanie procesu należytej staranności.

Co warto sprawdzić przed wysyłką

W przypadku transportu produktów objętych EUDR przed rozpoczęciem operacji warto sprawdzić kilka podstawowych elementów:

• czy konkretny produkt znajduje się w aktualnym zakresie EUDR,
• czy ustalono podmiot odpowiedzialny za wykonanie obowiązków wynikających z rozporządzenia,
• czy właściwy DDS został złożony i uzyskano wymagany identyfikator,
• czy numer dotyczy właściwego produktu i źródła,
• czy obejmuje odpowiednią ilość,
• czy identyfikator został przekazany osobie przygotowującej zgłoszenie celne,
• czy przy podziale lub konsolidacji partii zachowano możliwość powiązania konkretnej wysyłki z właściwym DDS.

Nie chodzi więc o to, aby spedytor czy przewoźnik samodzielnie rozstrzygał zgodność produktu z EUDR.

Z punktu widzenia transportu kluczowe jest upewnienie się, że operacja jest gotowa do odprawy, a wymagane informacje są dostępne przed rozpoczęciem etapu, na którym będą potrzebne.

Najważniejsze jest powiązanie DDS z właściwym towarem

EUDR wprowadza nowe obowiązki przede wszystkim dla podmiotów wprowadzających określone towary na rynek UE lub je eksportujących. Ich skutki będą jednak widoczne również w odprawie celnej i organizacji transportu.

Sam numer DDS nie wystarczy.

Musi odnosić się do właściwego produktu, źródła i ilości, a przy imporcie lub eksporcie trafić do zgłoszenia celnego w odpowiednim momencie.

Im więcej partii, dostaw, konsolidacji i uczestników procesu, tym większe znaczenie ma zachowanie tej relacji.

Dlatego dla logistyki jednym z najważniejszych praktycznych elementów EUDR będzie nie tworzenie kolejnego dokumentu przewozowego, lecz utrzymanie właściwego powiązania pomiędzy DDS, towarem i konkretną operacją transportową.

—

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny. Zakres EUDR, obowiązki poszczególnych podmiotów oraz zasady działania systemu informacyjnego mogą być dalej doprecyzowywane, dlatego przed realizacją konkretnej operacji należy zweryfikować aktualne przepisy i wytyczne Komisji Europejskiej.